Yayın Konusu: Dış Ticaret / Gümrük Mevzuatı
Konu: Incoterms® teslim şekilleri
Güncelleme: 2026

Uluslararası ticarette alıcı ve satıcının malın taşınması, teslimi, sigortası, gümrük işlemleri ve taşıma sırasında ortaya çıkabilecek risklerden hangi ölçüde sorumlu olduğunu belirlemek amacıyla Incoterms® (International Commercial Terms) kuralları kullanılmaktadır.

Türkiye’de gerçekleştirilen ithalat ve ihracat işlemlerinde EXW, FCA, FOB, CFR, CIF, CPT, CIP, DAP, DPU ve DDP gibi teslim şekilleriyle sıklıkla karşılaşılmaktadır.

Teslim şeklinin doğru belirlenmesi; özellikle ithalat maliyetinin hesaplanması, gümrük kıymetinin tespiti, taşıma ve sigorta giderlerinin değerlendirilmesi ve tarafların sorumluluklarının belirlenmesi açısından büyük önem taşır.

---

Incoterms® Nedir?

Incoterms®, Uluslararası Ticaret Odası (ICC – International Chamber of Commerce) tarafından yayımlanan ve uluslararası mal ticaretinde kullanılan standart teslim kurallarını ifade eder.

Incoterms® kuralları genel olarak;

• Malın nerede teslim edileceğini,
• Riskin hangi noktada satıcıdan alıcıya geçeceğini,
• Taşıma masraflarının kime ait olduğunu,
• İhracat ve ithalat işlemlerinden hangi tarafın sorumlu olduğunu,
• Sigorta yükümlülüğünün bulunup bulunmadığını

belirlemeye yardımcı olur.

Önemli: Incoterms® kuralları malın mülkiyetinin ne zaman geçtiğini, ödeme yöntemini veya sözleşmede kararlaştırılan mal bedelini tek başına belirlemez. Bu hususların ayrıca satış sözleşmesinde düzenlenmesi gerekir.

---

Türkiye’de En Çok Kullanılan Teslim Şekilleri

EXW – Ex Works (İşyerinde Teslim)

EXW, satıcının malı kendi işyerinde veya sözleşmede belirtilen başka bir yerde alıcının tasarrufuna hazır bulundurması anlamına gelir.

Bu teslim şeklinde satıcının sorumluluğu en düşük seviyededir.

Malın satıcının işyerinden alınması, yüklenmesi, ihracat işlemleri, ana taşıma, sigorta ve ithalat işlemleri genel olarak alıcının sorumluluğundadır.

EXW’de satıcı: Malı belirlenen yerde hazır bulundurur.

EXW’de alıcı: Taşıma, ihracat ve ithalat işlemleri dahil olmak üzere işlemlerin büyük bölümünü üstlenir.

EXW Türkiye’de kullanılabilir mi?

Evet. Ancak uluslararası işlemlerde ihracat gümrük işlemlerinin alıcı tarafından yürütülmesi bazı durumlarda uygulama sorunları oluşturabileceğinden, tarafların işlemin gerçekleştirileceği ülkenin mevzuatını ve fiili uygulamalarını dikkate alması gerekir.

---

FCA – Free Carrier (Taşıyıcıya Teslim)

FCA teslim şeklinde satıcı, malı belirlenen yerde alıcının belirlediği taşıyıcıya teslim eder.

Satıcı ihracat gümrük işlemlerini gerçekleştirir. Mal taşıyıcıya teslim edildiğinde risk alıcıya geçer.

FCA, özellikle konteynerli ve multimodal taşımacılıkta tercih edilebilen teslim şekillerinden biridir.

---

FOB – Free On Board (Gemide Masrafsız)

FOB, özellikle denizyolu ve iç suyolu taşımalarında kullanılan bir teslim şeklidir.

Satıcı malı gemiye yükler ve ihracat işlemlerini gerçekleştirir. Mal gemiye yüklendiğinde risk alıcıya geçer.

FOB’da satıcı ne öder?

Satıcı genel olarak:

• İhracat gümrük işlemlerini,
• Malın yükleme limanına taşınmasını,
• Yükleme işlemlerini

üstlenir.

FOB’da alıcı ne öder?

Alıcı genel olarak:

• Ana taşıma/navlun,
• Sigorta,
• İthalat gümrük işlemleri,
• Gümrük vergileri,
• Varış ülkesindeki diğer giderleri

üstlenir.

Not: Konteyner taşımalarında FOB yerine FCA’nın uygun olup olmadığı ayrıca değerlendirilmelidir.

---

CFR – Cost and Freight (Mal Bedeli ve Navlun)

CFR teslim şeklinde satıcı, malın belirlenen varış limanına kadar olan navlun bedelini öder.

Ancak risk, malın gemiye yüklenmesiyle birlikte alıcıya geçer.

CFR’de satıcı sigorta yaptırmakla yükümlü değildir.

CFR = Satıcı navlunu öder, ancak taşıma riskini gemiye yükleme noktasından itibaren alıcı üstlenir.

---

CIF – Cost, Insurance and Freight

CIF nedir?

CIF (Cost, Insurance and Freight); mal bedeli, sigorta ve navlun anlamına gelir.

CIF, özellikle Türkiye’ye yapılan denizyolu ithalatlarında sık karşılaşılan teslim şekillerinden biridir.

CIF teslim şeklinde satıcı;

• Mal bedelini,
• İhracat işlemlerini,
• Malın gemiye yüklenmesini,
• Varış limanına kadar navlunu,
• Gerekli sigortayı

üstlenir.

Bununla birlikte risk, mal gemiye yüklendiği anda alıcıya geçer.

CIF ile CFR arasındaki fark nedir?

Temel fark sigortadır.

CFR: Satıcı navlunu öder, sigorta yükümlülüğü yoktur.

CIF: Satıcı hem navlunu hem de sigortayı sağlar.

CIF yalnızca denizyolu veya iç suyolu taşımalarında kullanılan bir Incoterms® kuralıdır.

---

CPT – Carriage Paid To

CPT, satıcının malın belirlenen varış yerine kadar taşıma ücretini ödediği teslim şeklidir.

Ancak risk, malın ilk taşıyıcıya teslim edilmesiyle alıcıya geçer.

CPT;

• Kara yolu,
• Hava yolu,
• Demiryolu,
• Deniz yolu,
• Multimodal taşıma

gibi farklı taşıma türlerinde kullanılabilir.

---

CIP – Carriage and Insurance Paid To

CIP, CPT teslim şekline sigorta yükümlülüğünün eklenmiş halidir.

Satıcı belirlenen varış yerine kadar taşıma ücretini ve Incoterms® kapsamında öngörülen sigortayı üstlenir.

Ancak risk, malın ilk taşıyıcıya teslim edilmesiyle alıcıya geçer.

---

DAP – Delivered At Place

DAP nedir?

DAP, satıcının malı belirlenen varış yerine kadar taşıdığı teslim şeklidir.

Satıcı, malı kararlaştırılan yere kadar getirir. Ancak ithalat gümrük işlemleri ve ithalat vergileri genel olarak alıcının sorumluluğundadır.

DAP’ta satıcının sorumluluğu, malın belirlenen varış yerinde boşaltılmaya hazır şekilde alıcının tasarrufuna bırakılmasıyla sona erer.

---

DPU – Delivered at Place Unloaded

DPU’da satıcı, malı belirlenen varış yerine kadar getirir ve malı varış yerinde boşaltır.

Bu nedenle DPU, satıcının teslim noktasında boşaltma sorumluluğunu üstlendiği özel bir teslim şeklidir.

İthalat gümrük işlemleri ve ithalat vergileri ise genel olarak alıcıya aittir.

---

DDP – Delivered Duty Paid

DDP nedir?

DDP, satıcının en fazla sorumluluk üstlendiği teslim şeklidir.

Satıcı;

• İhracat işlemlerini,
• Ana taşımayı,
• Varış ülkesindeki ithalat gümrük işlemlerini,
• Gümrük vergilerini,
• İthalatla ilgili diğer vergileri

üstlenerek malı belirlenen varış noktasına teslim eder.

Bu nedenle DDP, alıcı açısından en kapsamlı teslim şekillerinden biridir.

Ancak satıcının ithalat ülkesindeki gümrük ve vergi yükümlülüklerini yerine getirebilmesi gerektiğinden, işlemin yapılacağı ülkenin mevzuatı ayrıca değerlendirilmelidir.

---

Teslim Şekilleri Karşılaştırma Tablosu

Teslim Şekli	Ana Taşıma	Sigorta	İhracat Gümrüğü	İthalat Gümrüğü
EXW	Alıcı	Alıcı	Alıcı*	Alıcı
FCA	Alıcı	Alıcı	Satıcı	Alıcı
FOB	Alıcı	Alıcı	Satıcı	Alıcı
CFR	Satıcı	Alıcı	Satıcı	Alıcı
CIF	Satıcı	Satıcı	Satıcı	Alıcı
CPT	Satıcı	Alıcı	Satıcı	Alıcı
CIP	Satıcı	Satıcı	Satıcı	Alıcı
DAP	Satıcı	Alıcı/Sözleşmeye göre	Satıcı	Alıcı
DPU	Satıcı	Alıcı/Sözleşmeye göre	Satıcı	Alıcı
DDP	Satıcı	Alıcı/Sözleşmeye göre	Satıcı	Satıcı

* EXW’de ihracat işlemlerinin alıcı tarafından yürütülmesi öngörülmekle birlikte, işlemin gerçekleştirildiği ülkenin mevzuatı ve fiili uygulamaları ayrıca dikkate alınmalıdır.

---

Teslim Şekli Gümrük Kıymetini Etkiler mi?

Evet, teslim şekli ithalat işlemlerinde gümrük kıymetinin değerlendirilmesi bakımından önem taşıyabilir.

Özellikle;

EXW, FOB, CFR, CIF, CPT, CIP, DAP ve DDP

gibi teslim şekillerinde mal bedeline dahil olan veya ayrıca ödenen navlun, sigorta, yükleme, boşaltma ve benzeri giderlerin niteliğinin ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekebilir.

Gümrük kıymeti hesaplanırken yalnızca faturada yazan teslim şeklinin dikkate alınması yeterli değildir. İşleme ilişkin sözleşme, fatura, taşıma belgeleri, navlun ve sigorta giderleri ile ilgili diğer belgeler birlikte değerlendirilmelidir.

Bu nedenle özellikle yüksek tutarlı ithalat işlemlerinde teslim şeklinin gümrük müşaviriyle işlem öncesinde değerlendirilmesi olası maliyet ve beyan farklılıklarının önüne geçilmesi açısından önemlidir.

---

EXW mi, FOB mu, CIF mi, DDP mi?

Teslim şeklinin seçimi tek bir kurala göre yapılmamalıdır.

İşlem sırasında;

• Malın hangi ülkeden geldiği,
• Taşıma türü,
• Taşıma mesafesi,
• Sigorta ihtiyacı,
• İthalat ülkesindeki gümrük uygulamaları,
• Tarafların lojistik organizasyon kabiliyeti,
• Navlun maliyetleri,
• Gümrük ve vergi yükümlülükleri

birlikte değerlendirilmelidir.

Örneğin denizyolu konteyner taşımalarında FOB yerine FCA, satıcının navlun ve sigortayı üstlenmesinin istendiği işlemlerde ise CIF veya CIP gibi alternatifler değerlendirilebilir.

---

Dış Ticaret İşlemlerinizde Teslim Şeklinizi Doğru Belirleyin

Yanlış veya eksik belirlenen teslim şekli;

• İthalat maliyetinin yanlış hesaplanmasına,
• Gümrük kıymetinin hatalı değerlendirilmesine,
• Taşıma ve sigorta giderlerinin yanlış tarafça üstlenilmesine,
• Riskin hangi noktada geçtiği konusunda uyuşmazlıklara

neden olabilir.

Bu nedenle satış sözleşmesi ve ticari faturada teslim şeklinin ilgili Incoterms® kuralı ve mümkünse belirlenen teslim yeri ile birlikte açık şekilde belirtilmesi önem taşımaktadır.

Atlas Gümrük Müşavirliği ve Dış Ticaret A.Ş.

Atlas Gümrük Müşavirliği olarak ithalat ve ihracat işlemlerinizde gümrük mevzuatı, teslim şekilleri, gümrük kıymeti ve dış ticaret uygulamaları konusunda profesyonel destek sunuyoruz.

İşleminize uygun teslim şeklinin belirlenmesi ve gümrük işlemlerinizin doğru şekilde yürütülmesi için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

---

Sık Sorulan Sorular

EXW nedir?
EXW, satıcının malı belirlenen yerde alıcının tasarrufuna hazır bulundurduğu teslim şeklidir.

FOB nedir?
FOB, satıcının malı gemiye yüklediği ve riskin gemiye yükleme sonrasında alıcıya geçtiği, denizyolu ve iç suyolu taşımalarında kullanılan teslim şeklidir.

CIF nedir?
CIF, satıcının malın varış limanına kadar navlun ve sigorta bedelini üstlendiği teslim şeklidir. Risk ise malın gemiye yüklenmesiyle alıcıya geçer.

DDP nedir?
DDP, satıcının ithalat işlemleri ve ithalat vergileri dahil olmak üzere en geniş sorumluluğu üstlendiği teslim şeklidir.

CIF ile FOB arasındaki fark nedir?
FOB’da ana taşıma ve sigorta genel olarak alıcıya aittir. CIF’te ise satıcı varış limanına kadar navlunu ve sigortayı üstlenir.

Türkiye’de hangi teslim şekilleri kullanılmaktadır?
Türkiye’deki ithalat ve ihracat işlemlerinde EXW, FCA, FOB, CFR, CIF, CPT, CIP, DAP, DPU ve DDP gibi Incoterms® kurallarıyla karşılaşılmaktadır.

Teslim şekli gümrük vergisini etkiler mi?
Teslim şekli, gümrük kıymetinin belirlenmesinde dikkate alınması gereken taşıma, sigorta ve diğer giderlerin değerlendirilmesi bakımından önem taşıyabilir. Gümrük vergisi hesabı ise ilgili mevzuat ve eşyanın özellikleri dikkate alınarak yapılır.

---

Kaynak ve mevzuat notu: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Incoterms® kurallarının güncel versiyonu, Türkiye’de yürürlükte bulunan gümrük ve dış ticaret mevzuatı ile işlem tarihinde geçerli düzenlemeler esas alınmalıdır. Somut işlemler bakımından ayrıca değerlendirme yapılması gerekir.