- KaynakAtlas Gümrük Müşavirliği
- Yayın tarihi19 Ekim 2026
- Okuma süresi12 dk
Kategori: Dış Ticaret / Gümrük Mevzuatı
Konu: EUR.1 Dolaşım Sertifikası / Tercihli Menşe
Güncelleme: Ekim 2026
Türkiye’nin farklı ülkelerle gerçekleştirdiği dış ticaret işlemlerinde, eşyanın tercihli menşe statüsünü kanıtlamak ve ilgili ticaret anlaşmasında öngörülen tercihli tarife uygulamalarından yararlanmak amacıyla EUR.1 Dolaşım Sertifikası kullanılabilmektedir.
EUR.1, özellikle Türkiye’nin taraf olduğu Serbest Ticaret Anlaşmaları (STA) ve ilgili tercihli ticaret düzenlemeleri kapsamında önemli bir dış ticaret belgesidir.
Ancak EUR.1’in kullanılabilmesi için yalnızca eşyanın bir ülkeden diğerine gönderiliyor olması yeterli değildir. Eşyanın, ilgili anlaşmada belirlenen menşe kurallarını karşılaması gerekir.
EUR.1 Dolaşım Sertifikası Nedir?
EUR.1 Dolaşım Sertifikası, ilgili tercihli ticaret anlaşması kapsamında eşyanın tercihli menşe statüsünü kanıtlamak amacıyla kullanılan bir belgedir.
Belgenin geçerli olduğu bir ticaret düzenlemesinde, gerekli menşe kurallarını sağlayan eşya için ithalat ülkesinde tercihli tarife uygulamasından yararlanılması mümkün olabilir.
Bu nedenle EUR.1, ihracatçı ve ithalatçı açısından yalnızca bir taşıma belgesi değil, gümrük vergisi bakımından tercihli uygulamadan yararlanmayı sağlayabilecek önemli bir menşe ispat belgesidir.
EUR.1 Ne İşe Yarar?
EUR.1’in temel amacı, eşyanın ilgili anlaşma kapsamında tercihli menşe statüsünü kanıtlamaktır.
Belgenin usulüne uygun olarak düzenlenmesi ve eşyanın ilgili anlaşmada belirlenen menşe kurallarını karşılaması halinde;
- Gümrük vergisinde indirim,
- Gümrük vergisinin tamamen kaldırılması,
- Anlaşmada öngörülen diğer tercihli uygulamalar
gündeme gelebilir.
Ancak tercihli uygulamanın kapsamı ve oranı, ülkeler arasındaki ilgili anlaşmaya ve eşyanın GTİP’ine göre değişebilir.
EUR.1 Menşe Belgesi midir?
EUR.1, klasik anlamda genel bir Menşe Şahadetnamesi ile aynı belge değildir.
EUR.1, belirli bir tercihli ticaret düzenlemesi kapsamında eşyanın tercihli menşe statüsünü kanıtlamak amacıyla kullanılır.
Bu nedenle:
EUR.1 → Tercihli ticaret kapsamında menşe ispatı
Menşe Şahadetnamesi → Eşyanın menşe ülkesini gösteren belge
şeklinde temel bir ayrım yapılabilir.
Hangi belgenin kullanılacağı ise ihracatın veya ithalatın yapıldığı ülke, eşyanın niteliği ve ilgili tercihli ticaret düzenlemesine göre belirlenmelidir.
EUR.1 Hangi Ülkelerle Yapılan Ticarette Kullanılır?
Türkiye’nin çeşitli ülkelerle yürürlükte bulunan Serbest Ticaret Anlaşmaları ve diğer tercihli ticaret düzenlemeleri kapsamında EUR.1 veya ilgili anlaşmada öngörülen başka menşe ispat araçları kullanılabilir.
Ancak tüm ülkelerde aynı belge veya aynı menşe ispat yöntemi kullanılmaz.
Bu nedenle bir ihracat işleminden önce;
- Ticaret yapılan ülke,
- Yürürlükteki anlaşma,
- Eşyanın GTİP’i,
- Menşe kuralı,
- Tercihli rejim,
- İlgili menşe ispat belgesi
birlikte kontrol edilmelidir.
EUR.1 ile A.TR Arasındaki Fark Nedir?
Bu iki belge dış ticaret işlemlerinde sıklıkla karıştırılmaktadır.
A.TR Dolaşım Belgesi
Türkiye ile Avrupa Birliği arasındaki Gümrük Birliği kapsamında, belirli eşyanın serbest dolaşım statüsünü gösterir.
EUR.1 Dolaşım Sertifikası
İlgili tercihli ticaret düzenlemesi kapsamında eşyanın tercihli menşe statüsünü kanıtlamak amacıyla kullanılır.
Basit bir ifadeyle:
A.TR → Serbest dolaşım
EUR.1 → Tercihli menşe
Bu nedenle A.TR ile EUR.1 birbirinin alternatifi değildir.
EUR.1 ile Menşe Şahadetnamesi Arasındaki Fark
Menşe Şahadetnamesi ile EUR.1 de birbirinden farklı belgelerdir.
Menşe Şahadetnamesi, eşyanın hangi ülke menşeli olduğunu göstermek amacıyla kullanılır.
EUR.1 ise ilgili tercihli ticaret düzenlemesinde öngörülen şartların sağlanması halinde, eşyanın tercihli menşe statüsünden yararlanmasını sağlayan menşe ispat araçlarından biridir.
Örneğin bir ülke ile Türkiye arasında tercihli ticaret anlaşması bulunuyorsa, anlaşmanın şartlarına bağlı olarak EUR.1 ibrazı ithalat ülkesinde tercihli gümrük vergisi uygulanmasına imkan sağlayabilir.
EUR.1 Kullanılabilmesi İçin Menşe Şartı
EUR.1 düzenlenebilmesi için eşyanın ilgili anlaşmada belirtilen tercihli menşe kurallarını sağlaması gerekir.
Bir eşyanın Türkiye’den ihraç edilmesi, tek başına o eşyanın Türk menşeli olduğu anlamına gelmez.
Örneğin Türkiye’de yalnızca paketlenen veya basit bir işlemden geçirilen bir ürün, ilgili menşe kurallarını karşılamıyorsa tercihli Türk menşeli eşya olarak kabul edilmeyebilir.
Bu nedenle üretim süreci ve kullanılan girdiler önem taşır.
Menşe Kuralları Neden Önemlidir?
Tercihli menşe kuralları, eşyanın hangi şartlarda ilgili ülke menşeli kabul edileceğini belirler.
Bu kurallar anlaşmaya ve ürün grubuna göre farklılık gösterebilir.
Örneğin bazı ürünlerde;
- Tamamen elde edilmiş eşya,
- Yeterli işçilik veya işlem görmüş eşya,
- Tarife pozisyonu değişikliği,
- Belirli oranlarda yerli/menşeli girdi kullanımı,
- Belirli üretim süreçlerinin gerçekleştirilmesi
gibi farklı kriterler uygulanabilir.
Bu nedenle EUR.1 düzenlenmeden önce ürünün ilgili anlaşmanın menşe kurallarını karşılayıp karşılamadığı kontrol edilmelidir.
EUR.1 Belgesi Gümrük Vergisini Sıfırlar mı?
Her işlem için otomatik olarak sıfırlamaz.
EUR.1’in geçerli olduğu ve eşyanın ilgili tercihli menşe kurallarını karşıladığı bir işlemde, ilgili anlaşma kapsamında gümrük vergisi indirimi veya muafiyeti uygulanabilir.
Ancak;
- Eşyanın GTİP’i,
- Menşe kuralı,
- İlgili ülke ile yapılan anlaşma,
- Anlaşmadaki tercihli tarife oranı,
- Diğer mali yükümlülükler
ayrıca değerlendirilmelidir.
Bu nedenle:
“EUR.1 varsa bütün vergiler sıfırdır.”
şeklinde genel bir değerlendirme yapılması doğru değildir.
EUR.1 Nasıl Düzenlenir?
EUR.1 Dolaşım Sertifikasının düzenlenmesine ilişkin usul ve esaslar, ilgili tercihli ticaret düzenlemesi ve Türkiye’deki uygulama mevzuatı çerçevesinde belirlenir.
Belgede işlemle ilgili çeşitli bilgiler bulunur. Bunlar arasında;
- İhracatçı bilgileri,
- Alıcı bilgileri,
- Eşyanın tanımı,
- Paket ve miktar bilgileri,
- Menşe bilgileri,
- Fatura veya ticari belge bilgileri,
- Taşıma ve diğer ilgili bilgiler
yer alabilir.
Belgenin doğru ve eksiksiz düzenlenmesi, ithalat ülkesinde tercihli uygulamadan yararlanılabilmesi açısından önemlidir.
EUR.1 Belgesinde Yapılan Hatalar
Tercihli ticaret belgelerinde yapılan hatalar, ithalat sırasında sorunlara yol açabilir.
Özellikle;
📄 Fatura ile belge bilgilerinin uyuşmaması
Eşyanın tanımı, miktarı veya diğer ticari bilgilerde uyumsuzluk bulunması kontrol sürecine neden olabilir.
🌍 Menşe kurallarının karşılanmaması
Eşya ilgili anlaşmanın tercihli menşe kriterlerini karşılamıyorsa EUR.1 düzenlenmesi mümkün olmayabilir veya tercihli uygulamadan yararlanılamayabilir.
🔢 GTİP ile ürün tanımının uyumsuzluğu
Belgedeki eşya tanımının gerçek eşya ile uyumlu olması önemlidir.
📅 Belgenin usulüne uygun olmaması
Düzenleme, onay ve ibraz şartlarının ilgili anlaşma ve mevzuata uygun olması gerekir.
EUR.1 Olmadan Tercihli Ticaret Yapılabilir mi?
Bu durum tamamen ilgili anlaşmanın hükümlerine ve menşe ispatına ilişkin düzenlemelere bağlıdır.
Bazı tercihli ticaret düzenlemelerinde belirli şartlar altında fatura beyanı veya başka bir menşe ispat yöntemi kullanılabilir.
Bu nedenle ihracat işleminden önce:
“Bu ülkeye EUR.1 mi düzenlemeliyim, yoksa başka bir menşe ispat yöntemi kullanılabilir mi?”
sorusunun ilgili anlaşma kapsamında kontrol edilmesi gerekir.
Fatura Beyanı Nedir?
Bazı tercihli ticaret düzenlemelerinde, belirli şartların sağlanması halinde ihracatçı tarafından fatura veya başka bir ticari belge üzerinde menşe beyanı yapılması mümkün olabilir.
Ancak fatura beyanının kullanılabilmesi;
- İlgili anlaşmaya,
- İhracatçının statüsüne,
- Eşyanın menşe şartlarını karşılamasına,
- Belirlenen usul ve limitlere
bağlı olabilir.
Dolayısıyla EUR.1 ile fatura beyanının hangi durumda kullanılacağı işlem bazında değerlendirilmelidir.
🔎 SİZİ NASIL ETKİLER?
Bir ülkeye ihracat yaparken yalnızca:
“Bu ülke ile anlaşmamız var.”
bilgisi yeterli değildir.
İhracat öncesinde aşağıdaki kontroller yapılmalıdır:
1. Hangi ülkeye ihracat yapılıyor?
2. Türkiye ile bu ülke arasında yürürlükte hangi tercihli ticaret düzenlemesi var?
3. Ürünün GTİP’i nedir?
4. Ürünün tercihli menşe kurallarını karşılıyor mu?
5. EUR.1 kullanılabilir mi?
6. Fatura beyanı kullanılabilir mi?
7. İthalat ülkesindeki tercihli tarife oranı nedir?
8. Başka menşe veya ticaret politikası belgeleri gerekiyor mu?
Bu kontrollerin ihracat öncesinde yapılması, alıcının ithalat sırasında beklenmeyen gümrük vergileriyle karşılaşma riskini azaltabilir.
Örnek: Türkiye’den Bir STA Ülkesine Makine İhracatı
Türkiye’de üretim yapan bir firma, Türkiye ile tercihli ticaret düzenlemesi bulunan bir ülkeye makine ihraç ediyor olsun.
Ürünün;
- İlgili anlaşma kapsamına girmesi,
- Tercihli menşe kurallarını karşılaması,
- Gerekli menşe ispat belgesinin düzenlenmesi
halinde ithalat ülkesinde anlaşmanın öngördüğü tercihli gümrük vergisi uygulamasından yararlanılması mümkün olabilir.
Ancak ürünün GTİP’i, menşe kuralı ve anlaşmadaki tercihli tarife ayrıca kontrol edilmelidir.
EUR.1 İthalat Maliyetini Nasıl Etkileyebilir?
EUR.1’in geçerli olduğu ve gerekli şartların sağlandığı işlemlerde, tercihli gümrük vergisi uygulanması ithalat maliyetini azaltabilir.
Örneğin standart gümrük vergisi oranı %10 olan bir ürünün, ilgili tercihli ticaret anlaşması kapsamında %0 tercihli gümrük vergisine tabi olduğunu varsayalım.
Bu durumda EUR.1 veya anlaşmada kabul edilen diğer geçerli menşe ispatı sayesinde ithalatçı, şartların sağlanması halinde gümrük vergisi avantajından yararlanabilir.
Ancak KDV ve diğer mali yükümlülükler ayrıca değerlendirilmelidir.
A.TR, EUR.1 ve Menşe Şahadetnamesi Karşılaştırması
| Belge | Temel İşlevi | Kullanım Alanı |
|---|---|---|
| A.TR | Serbest dolaşım statüsü | Türkiye-AB Gümrük Birliği kapsamındaki ilgili eşya |
| EUR.1 | Tercihli menşe ispatı | İlgili tercihli ticaret düzenlemeleri |
| Menşe Şahadetnamesi | Menşe ülkesini gösterme | İlgili gümrük ve dış ticaret işlemleri |
Not: Hangi belgenin kullanılacağı her işlemde ilgili anlaşma ve mevzuat hükümlerine göre belirlenmelidir.
Sık Sorulan Sorular
EUR.1 nedir?
EUR.1, ilgili tercihli ticaret düzenlemesi kapsamında eşyanın tercihli menşe statüsünü kanıtlamak ve anlaşmada öngörülen tercihli tarife uygulamasından yararlanmak amacıyla kullanılan bir belgedir.
EUR.1 ne işe yarar?
Gerekli şartların sağlanması halinde ithalat ülkesinde gümrük vergisi indirimi veya muafiyeti gibi tercihli uygulamalardan yararlanılmasına imkan sağlayabilir.
EUR.1 menşe belgesi midir?
EUR.1, belirli tercihli ticaret düzenlemelerinde tercihli menşe statüsünü kanıtlayan bir menşe ispat aracıdır. Genel amaçlı Menşe Şahadetnamesi ile aynı belge değildir.
EUR.1 ile A.TR arasındaki fark nedir?
A.TR, Türkiye-AB Gümrük Birliği kapsamında belirli eşyanın serbest dolaşım statüsüyle ilgilidir. EUR.1 ise ilgili tercihli ticaret düzenlemesi kapsamında tercihli menşe statüsünün ispatında kullanılır.
EUR.1 gümrük vergisini sıfırlar mı?
Her zaman değil. İlgili anlaşmada öngörülen tercihli tarife oranına ve eşyanın şartları karşılamasına göre vergi indirimi veya muafiyeti sağlayabilir.
Her ihracatta EUR.1 düzenlenir mi?
Hayır. EUR.1 kullanımı, ticaret yapılan ülke ile Türkiye arasındaki ilgili tercihli ticaret düzenlemesine ve eşyanın menşe şartlarına bağlıdır.
EUR.1 yerine fatura beyanı kullanılabilir mi?
Bazı anlaşmalarda ve belirli şartlar altında fatura beyanı veya başka menşe ispat yöntemleri kullanılabilir. İşlem öncesinde ilgili anlaşmanın güncel hükümleri kontrol edilmelidir.
Atlas Gümrük Müşavirliği A.Ş.’den Önemli Hatırlatma
Tercihli ticaret anlaşmalarından doğru şekilde yararlanabilmek için GTİP, menşe kuralları ve kullanılacak menşe ispat belgesinin ihracat öncesinde birlikte değerlendirilmesi önemlidir.
EUR.1’in usulüne uygun şekilde düzenlenmesi, eşyanın ilgili tercihli menşe kurallarını karşılaması ve belgenin ithalat ülkesinde kabul edilebilir olması, tercihli uygulamadan yararlanma açısından önem taşır.
Atlas Gümrük Müşavirliği A.Ş., ithalat ve ihracat işlemlerinizde tercihli ticaret düzenlemeleri, menşe uygulamaları, EUR.1, A.TR ve diğer gümrük işlemleri konusunda profesyonel destek sunmaktadır.
İşleminizde hangi menşe ispat belgesinin kullanılabileceğini ve tercihli uygulamalardan yararlanma şartlarını değerlendirmek için Atlas Gümrük Müşavirliği A.Ş. ile iletişime geçebilirsiniz.
Mevzuat ve Kaynak Notu
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. EUR.1 ve tercihli menşe uygulamalarında işlem tarihinde yürürlükte bulunan ilgili Serbest Ticaret Anlaşması, tercihli ticaret düzenlemesi, menşe protokolü ve Türkiye’deki gümrük mevzuatı esas alınmalıdır.
Belgenin düzenlenmesi, onaylanması, ibrazı ve tercihli tarife uygulamasından yararlanma şartları işlem bazında ayrıca değerlendirilmelidir.