- KaynakAtlas Gümrük Müşavirliği
- Yayın tarihi19 Ekim 2026
- Okuma süresi10 dk
Kategori: Gümrük Mevzuatı / İthalat / Ürün Güvenliği
Konu: TAREKS – Ticaret Bakanlığı Ürün Güvenliği ve Denetimi
Güncelleme: Ekim 2026
Türkiye’ye ithal edilen birçok ürün, ürün güvenliği ve teknik düzenlemelere uygunluk açısından çeşitli denetimlere tabi olabilmektedir.
Bu kapsamda dış ticaret işlemlerinde sıkça karşılaşılan sistemlerden biri TAREKS’tir.
TAREKS (Dış Ticarette Risk Esaslı Kontrol Sistemi), ithalat ve ihracata konu belirli ürünlerin ilgili teknik düzenlemelere uygunluğunun risk esaslı olarak değerlendirilmesine yönelik elektronik bir sistemdir.
TAREKS uygulaması sayesinde ürünlerin tamamının fiziksel olarak kontrol edilmesi yerine, risk değerlendirmesine dayalı bir kontrol mekanizması oluşturulması amaçlanmaktadır.
TAREKS Nedir?
TAREKS, “Dış Ticarette Risk Esaslı Kontrol Sistemi” ifadesinin kısaltmasıdır.
Sistem, Ticaret Bakanlığı tarafından yürütülen ürün güvenliği ve teknik düzenlemelere ilişkin dış ticaret kontrollerinde kullanılmaktadır.
TAREKS kapsamında gerçekleştirilen değerlendirmelerde;
- Ürünün niteliği,
- GTİP’i,
- Marka ve model bilgileri,
- Menşei,
- İthalatçı bilgileri,
- Ürünün kullanım amacı,
- Geçmiş kontrol sonuçları,
- Risk kriterleri
gibi çeşitli unsurlar dikkate alınabilir.
Amaç, piyasaya arz edilecek ürünlerin ilgili teknik düzenlemelere uygunluğunun sağlanmasına katkıda bulunmak ve riskli ürünlerin daha etkin şekilde denetlenmesidir.
TAREKS Neden Önemlidir?
TAREKS kapsamındaki bir ürünün ithalatında gerekli işlemlerin yapılmaması, gümrük sürecinin uzamasına veya ürünün ithalat işlemlerinde sorun yaşanmasına neden olabilir.
Özellikle ithalat öncesinde;
“Bu ürün TAREKS kapsamında mı?”
sorusunun cevaplandırılması önemlidir.
Çünkü ürünün TAREKS kapsamına girip girmediği;
- GTİP,
- Ürün türü,
- Menşe,
- İthalat şekli,
- Ürünün kullanım amacı,
- İlgili ürün güvenliği düzenlemesi
gibi unsurlara göre değişebilir.
Hangi Ürünler TAREKS Kapsamına Girebilir?
TAREKS uygulaması tek bir ürün grubuyla sınırlı değildir.
İlgili mevzuata göre farklı dönemlerde farklı ürün grupları ürün güvenliği ve teknik düzenleme kontrollerine tabi tutulabilir.
Örneğin uygulama kapsamında;
- Elektrikli ve elektronik ürünler,
- Tıbbi cihazlar,
- Oyuncaklar,
- Kişisel koruyucu donanımlar,
- Yapı malzemeleri,
- Bazı tekstil ve hazır giyim ürünleri,
- Bazı makineler,
- Telsiz ve telekomünikasyon ekipmanları,
- Pil ve akümülatörler,
- Tüketici ürünleri
gibi farklı ürün gruplarıyla karşılaşılabilir.
Ancak: Bir ürünün yukarıdaki gruplardan birine dahil olması tek başına TAREKS denetimine tabi olduğunu göstermez.
Kesin değerlendirme, ürünün GTİP’i ve işlem tarihinde yürürlükte bulunan ilgili Ürün Güvenliği ve Denetimi (PGD) düzenlemesi üzerinden yapılmalıdır.
TAREKS Başvurusu Nasıl Yapılır?
TAREKS işlemleri elektronik ortamda yürütülmektedir.
İthalatçı firmanın işlem yapabilmesi için ilgili sistemde gerekli kayıt ve yetkilendirme süreçlerinin tamamlanması gerekir.
Ürünün TAREKS kapsamına girdiği durumlarda işlem kapsamında ürün ve ithalatla ilgili çeşitli bilgiler sisteme sunulabilir.
Bunlar arasında işlem ve ürüne göre;
- İthalatçı bilgileri,
- Ürün bilgileri,
- GTİP,
- Marka,
- Model,
- Menşe ülke,
- Üretici bilgileri,
- Fatura bilgileri,
- Miktar,
- Gümrük bilgileri,
- Teknik belgeler
gibi bilgiler bulunabilir.
Başvuru ve belge gereklilikleri ürün grubuna ve yürürlükteki düzenlemeye göre değişebilir.
TAREKS’te Risk Değerlendirmesi Nasıl Yapılır?
TAREKS’in temel özelliklerinden biri risk esaslı kontrol yaklaşımıdır.
Sistem üzerinden yapılan değerlendirme sonucunda ürün;
- Kontrole tabi tutulmadan,
- Belge üzerinden incelenerek,
- Fiziki denetime yönlendirilerek,
- İlave bilgi veya belge talep edilerek
değerlendirilebilir.
Bu nedenle TAREKS kapsamındaki her ürünün mutlaka fiziksel olarak kontrol edileceği anlamına gelmez.
Ancak sistem tarafından kontrole yönlendirilmesi halinde ithalatçıdan gerekli belgelerin ve ürünün teknik uygunluğunu gösteren bilgi ve dokümanların sunulması gerekebilir.
TAREKS’te Hangi Belgeler Gerekebilir?
Gerekli belgeler ürün grubuna ve ilgili teknik düzenlemeye göre değişmektedir.
İşlemin niteliğine göre;
- Fatura,
- Ürün teknik dosyası,
- Test raporları,
- Uygunluk belgeleri,
- Uygunluk beyanı,
- CE ile ilgili belgeler,
- Kullanım kılavuzları,
- Ürün fotoğrafları,
- Etiket ve işaretleme bilgileri,
- Üretici bilgileri,
- Akredite kuruluşlardan alınan raporlar
gibi belgeler talep edilebilir.
Bu nedenle ithalatçıların yalnızca ticari belgeleri değil, ürünün teknik belgelerini de ithalat öncesinde hazırlamaları önemlidir.
CE İşareti TAREKS İçin Yeterli midir?
Her durumda yeterli olduğu söylenemez.
CE işareti, ilgili teknik mevzuat kapsamında belirli ürünlerin gerekli uygunluk şartlarını karşıladığını göstermeye yönelik bir işarettir.
Ancak ürünün CE taşıması, TAREKS sürecindeki bütün belge ve kontrol yükümlülüklerinin otomatik olarak tamamlandığı anlamına gelmez.
Ürünün tabi olduğu teknik düzenleme, uygunluk değerlendirmesi, belge ve diğer şartlar ayrıca incelenmelidir.
GTİP ile TAREKS Arasındaki İlişki
GTİP, TAREKS açısından önemli unsurlardan biridir.
Bir ürünün hangi teknik düzenleme kapsamında değerlendirileceğinin belirlenmesinde GTİP önemli rol oynayabilir.
Bu nedenle ithalat öncesinde:
Ürün → GTİP → TAREKS kapsamı → Teknik düzenleme → Gerekli belge ve kontroller
şeklinde bir değerlendirme yapılması faydalıdır.
Yanlış GTİP kullanılması, ürünün tabi olduğu kontrol ve yükümlülüklerin yanlış değerlendirilmesine neden olabilir.
TAREKS ve Gümrük Beyannamesi
TAREKS işlemleri ile gümrük beyannamesi birbirinden farklı süreçler olmakla birlikte birbirleriyle bağlantılıdır.
TAREKS kapsamında gerekli işlemlerin tamamlanması, ilgili ürünün gümrük işlemlerinin yürütülmesi bakımından önem taşıyabilir.
Bu nedenle ithalat işlemi başlamadan önce;
- Ürünün GTİP’i belirlenmeli,
- TAREKS kapsamı kontrol edilmeli,
- Gerekli başvuru yapılmalı,
- Teknik belgeler hazırlanmalı,
- Gümrük beyannamesi ve TAREKS bilgilerinin birbiriyle uyumlu olması sağlanmalıdır.
TAREKS’te En Sık Karşılaşılan Sorunlar
İthalat işlemlerinde aşağıdaki durumlar sürecin uzamasına neden olabilir:
⚠️ Yanlış GTİP
Ürünün teknik özelliklerine uygun olmayan GTİP kullanılması.
⚠️ Eksik teknik belge
Ürünün uygunluğunu kanıtlayan belgelerin hazır olmaması.
⚠️ Marka veya model uyuşmazlığı
Fatura, TAREKS başvurusu ve ürün üzerindeki bilgilerin birbiriyle uyuşmaması.
⚠️ Ürün tanımının yetersiz olması
Ürünün teknik özelliklerinin yeterince açıklanmaması.
⚠️ Üretici bilgilerinin eksik olması
Üretici veya imalatçı bilgilerinin belgelerde eksik veya farklı bulunması.
⚠️ Etiket ve işaretleme sorunları
Ürünün ilgili teknik düzenlemelerde öngörülen işaretleme veya etiketleme şartlarını karşılamaması.
TAREKS İthalat Sürecini Ne Kadar Etkiler?
TAREKS kapsamındaki işlemlerde sürecin ne kadar süreceği;
- Ürünün risk durumuna,
- Belge ve bilgilerin eksiksiz olmasına,
- Fiziki kontrol gerekip gerekmediğine,
- Ürünün teknik mevzuata uygunluğuna,
- İlgili kurumun değerlendirmesine
göre değişebilir.
Bu nedenle ithalat planlaması yapılırken TAREKS süreci de dikkate alınmalıdır.
🔎 SİZİ NASIL ETKİLER?
Yeni bir ürünü yurtdışından sipariş etmeden önce yalnızca;
“Ürünün gümrük vergisi ne kadar?”
sorusunu sormak yeterli değildir.
Şu kontroller de yapılmalıdır:
1. Ürünün doğru GTİP’i nedir?
2. Ürün TAREKS kapsamında mı?
3. Hangi teknik düzenlemeye tabi?
4. CE veya başka bir uygunluk şartı var mı?
5. Test raporu gerekiyor mu?
6. Uygunluk beyanı gerekiyor mu?
7. Ürünün etiketleme şartları uygun mu?
8. Üretici ve model bilgileri belgelerle uyumlu mu?
9. TAREKS başvurusu için gerekli belgeler hazır mı?
10. İthalatın planlanan tarihinde güncel mevzuat ne öngörüyor?
Bu kontroller sipariş öncesinde yapılırsa, ürün Türkiye’ye geldikten sonra ortaya çıkabilecek gecikme ve ilave maliyetlerin önüne geçilmesine yardımcı olabilir.
Örnek: Elektrikli Bir Ürünün İthalatı
Türkiye’deki bir firma yurtdışından elektrikli bir cihaz ithal etmek istiyor olsun.
İşlem öncesinde;
Ürün → GTİP → TAREKS kapsamı → İlgili teknik düzenleme → Uygunluk belgeleri → TAREKS işlemi → Gümrük beyannamesi
şeklinde bir kontrol yapılması gerekir.
Ürün TAREKS kapsamında ise gerekli belgelerin ve bilgilerin önceden hazırlanması, ithalat sürecinin daha planlı yürütülmesine yardımcı olur.
TAREKS ile Ürün Güvenliği Arasındaki İlişki
TAREKS’in temel amaçlarından biri, dış ticarete konu belirli ürünlerin insan sağlığı, can ve mal güvenliği, çevrenin korunması ve tüketicinin korunması gibi amaçlarla ilgili teknik düzenlemelere uygunluğunun kontrol edilmesine katkı sağlamaktır.
Bu nedenle TAREKS yalnızca bir gümrük prosedürü olarak değil, aynı zamanda ürün güvenliği ve teknik uygunluk sistemi olarak değerlendirilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
TAREKS nedir?
TAREKS, Dış Ticarette Risk Esaslı Kontrol Sistemi’dir. Belirli ürünlerin teknik düzenlemelere ve ürün güvenliği şartlarına uygunluğunun risk esaslı olarak kontrol edilmesine yönelik elektronik sistemdir.
Her ithalat TAREKS’e tabi midir?
Hayır. TAREKS uygulaması belirli ürün grupları ve ilgili mevzuat kapsamında uygulanır.
TAREKS başvurusunu kim yapar?
İşlemin niteliğine göre ithalatçı firma veya yetkilendirilmiş kişi tarafından ilgili elektronik sistem üzerinden gerekli işlemler gerçekleştirilir.
TAREKS’te her ürün fiziksel olarak kontrol edilir mi?
Hayır. Sistem risk esaslı çalıştığından tüm ürünlerin fiziksel olarak kontrol edilmesi zorunlu değildir. Ancak risk değerlendirmesi sonucunda belge veya fiziki kontrol yapılabilir.
CE belgesi TAREKS için yeterli midir?
Her durumda değil. Ürünün tabi olduğu teknik düzenleme ve ilgili uygunluk şartlarının tamamı ayrıca değerlendirilmelidir.
TAREKS için GTİP önemli midir?
Evet. Ürünün GTİP’i, TAREKS kapsamının ve uygulanabilecek teknik düzenlemenin belirlenmesinde önemli unsurlardan biridir.
TAREKS işlemi yapılmadan ürün ithal edilebilir mi?
TAREKS kapsamındaki ürünlerde ilgili kontrol ve başvuru şartlarının yerine getirilmesi gerekebilir. İşlem öncesinde güncel mevzuat ve ürünün kapsamı kontrol edilmelidir.
Atlas Gümrük Müşavirliği A.Ş.’den Önemli Hatırlatma
TAREKS kapsamındaki ürünlerde ithalat işleminden önce ürün güvenliği ve teknik uygunluk şartlarının kontrol edilmesi büyük önem taşımaktadır.
Özellikle yeni bir ürün ithal edecek firmaların sipariş vermeden önce;
GTİP + TAREKS + Teknik Düzenleme + Uygunluk Belgeleri + Ürün Güvenliği
unsurlarını birlikte değerlendirmesi önerilir.
Ürünün Türkiye’ye geldikten sonra TAREKS kapsamında eksik belge veya uygunluk sorunu nedeniyle beklemesi, ilave operasyonel maliyetlere ve teslimat gecikmelerine neden olabilir.
Atlas Gümrük Müşavirliği A.Ş., ithalat ve ihracat işlemlerinizde TAREKS, ürün güvenliği, GTİP, gümrük mevzuatı ve dış ticaret uygulamaları konusunda profesyonel destek sunmaktadır.
İthalat öncesinde ürününüzün TAREKS ve diğer dış ticaret kontrolleri açısından değerlendirilmesi için Atlas Gümrük Müşavirliği A.Ş. ile iletişime geçebilirsiniz.
Mevzuat ve Kaynak Notu
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. TAREKS kapsamı, ürün grupları, başvuru şartları, teknik düzenlemeler ve gerekli belgeler ilgili ürün grubuna ve işlem tarihinde yürürlükte bulunan Ürün Güvenliği ve Denetimi düzenlemelerine göre değişebilir.
Somut işlemlerde güncel Ticaret Bakanlığı düzenlemeleri ve ilgili teknik mevzuat esas alınmalıdır.