Kategori: Gümrük Mevzuatı / İthalat
Konu: Gümrük Kıymeti
Güncelleme: Ekim 2026

İthalat işlemlerinde ödenecek gümrük vergilerinin doğru şekilde hesaplanabilmesi için eşyanın gümrük kıymetinin doğru belirlenmesi büyük önem taşır.

Gümrük kıymeti yalnızca ticari faturada yazan mal bedelinden ibaret olmayabilir. Eşyanın Türkiye’ye ithaliyle ilgili olarak yapılan veya yapılacak bazı giderlerin, ilgili mevzuat kapsamında gümrük kıymetine dahil edilmesi gerekebilir.

Bu nedenle ithalat işlemlerinde fatura bedeli, teslim şekli, navlun, sigorta, komisyonlar ve diğer giderlerin birlikte değerlendirilmesi önemlidir.

---

Gümrük Kıymeti Nedir?

Gümrük kıymeti, ithal edilen eşyanın gümrük vergilerinin hesaplanmasında esas alınan kıymettir.

Türkiye’de gümrük kıymetinin belirlenmesinde temel yöntem, belirli şartların sağlanması halinde satış bedeli yöntemidir.

Ancak her ithalat işleminde doğrudan faturadaki bedelin gümrük kıymeti olarak kabul edilmesi söz konusu olmayabilir.

Gümrük kıymetinin belirlenmesinde ilgili mevzuatta yer alan yöntemler ve bu yöntemlerin uygulanma sırası dikkate alınır.

---

Gümrük Kıymeti Neden Önemlidir?

Gümrük kıymetinin doğru belirlenmesi;

• Gümrük vergisinin,
• İlave gümrük vergisinin,
• Ek mali yükümlülüklerin,
• KDV matrahının ve buna bağlı vergilerin,
• Diğer mali yükümlülüklerin

doğru hesaplanması açısından önem taşıyabilir.

Gümrük kıymetinin eksik veya hatalı beyan edilmesi, sonradan vergi farklarının ortaya çıkmasına ve mevzuat kapsamında çeşitli idari sonuçlara neden olabilir.

---

Gümrük Kıymeti Fatura Bedeli ile Aynı mıdır?

Her zaman değil.

İthalat faturasında örneğin:

Mal Bedeli: 10.000 USD

yazıyor olabilir.

Ancak eşyanın Türkiye’ye taşınması için ödenen navlun ve sigorta gibi bazı giderlerin, ilgili mevzuat kapsamında gümrük kıymetine dahil edilmesi gerekebilir.

Bu nedenle;

Fatura bedeli = Her durumda gümrük kıymeti

şeklinde genel bir kabul yapılması doğru değildir.

Gümrük kıymeti işlem bazında değerlendirilmelidir.

---

Gümrük Kıymetinin Belirlenmesinde Temel Yöntem

Gümrük kıymetinin belirlenmesinde temel yöntem, ithal eşyanın satış bedeli yöntemidir.

Bu yöntemde, belirli şartların bulunması halinde, eşyanın Türkiye’ye ihraç amacıyla yapılan satışında fiilen ödenen veya ödenecek fiyat esas alınır.

Ancak satış bedelinin gümrük kıymeti olarak kabul edilebilmesi için ilgili mevzuatta belirtilen şartların sağlanması gerekir.

Örneğin;

• Alıcı ile satıcı arasındaki ilişkinin fiyatı etkilememesi,
• Satış bedelinin belirli şartlar altında ölçülebilir ve doğrulanabilir olması,
• Gümrük mevzuatında belirtilen diğer şartların karşılanması

gibi hususlar önem taşıyabilir.

---

Satış Bedeline Eklenebilecek Unsurlar

Mevzuatta belirtilen şartların oluşması halinde, ithal eşyanın satış bedeline bazı gider ve unsurların eklenmesi gerekebilir.

Bunlar arasında işlem ve eşyanın niteliğine göre;

• Komisyonlar ve tellaliye giderleri,
• Ambalaj bedelleri,
• Paketleme giderleri,
• Alıcı tarafından satıcıya ücretsiz veya indirimli olarak sağlanan bazı malzeme ve hizmetlerin kıymeti,
• Royalti ve lisans ücretleri,
• Satıştan elde edilen hasılanın satıcıya intikal eden kısmı,
• Türkiye’deki giriş yerine kadar yapılan taşıma giderleri,
• Türkiye’ye giriş yerine kadar oluşan sigorta giderleri

gibi unsurlar ilgili mevzuat kapsamında değerlendirilebilir.

Önemli: Her gider otomatik olarak gümrük kıymetine eklenmez. Hangi unsurun gümrük kıymetine dahil edileceği işlem özelinde ve ilgili mevzuat hükümlerine göre belirlenmelidir.

---

Navlun ve Sigorta Gümrük Kıymetini Etkiler mi?

İthalat işlemlerinde navlun ve sigorta giderlerinin gümrük kıymeti bakımından değerlendirilmesi, özellikle teslim şekline göre önem kazanır.

Örneğin;

EXW

Satıcı malı kendi işyerinde hazır bulundurur. Türkiye’ye kadar oluşan taşıma ve sigorta giderlerinin niteliğine göre gümrük kıymeti hesabında dikkate alınması gereken unsurlar bulunabilir.

FOB

Malın gemiye yüklenmesine kadar olan işlemler satıcı tarafından gerçekleştirilirken, ana taşıma ve sigorta genellikle alıcı tarafından organize edilir.

CIF

Satıcı navlun ve sigortayı üstlenir. Ancak gümrük kıymeti açısından bu giderlerin niteliği ve hangi aşamaya kadar olduğu ayrıca değerlendirilir.

Bu nedenle Incoterms teslim şeklinin bilinmesi, gümrük kıymetinin doğru değerlendirilmesi açısından önemlidir.

---

İthalatta Gümrük Kıymeti Nasıl Hesaplanır?

Basitleştirilmiş bir örnek üzerinden düşünelim:

Mal bedeli: 10.000 USD
Navlun: 1.000 USD
Sigorta: 100 USD

Mevzuat kapsamında bu giderlerin tamamının gümrük kıymetine dahil edilmesi gereken bir işlem olduğunu varsayarsak:

Gümrük kıymeti = 11.100 USD

olacaktır.

Ancak bu yalnızca örnek bir hesaplamadır.

Gerçek bir ithalat işleminde;

• Teslim şekli,
• Taşıma türü,
• Menşe,
• Fatura bedeli,
• İlişkili taraf durumu,
• Royalti/lisans ödemeleri,
• Komisyonlar,
• Türkiye’ye giriş yerine kadar olan giderler,
• Mevzuat kapsamında indirim veya ekleme yapılabilecek unsurlar

ayrıca değerlendirilmelidir.

---

Teslim Şeklinin Gümrük Kıymetine Etkisi

İthalat işlemlerinde kullanılan EXW, FCA, FOB, CFR, CIF, CPT, CIP, DAP ve DDP gibi teslim şekilleri, mal bedeline hangi giderlerin dahil olduğunu anlamak açısından önemlidir.

Örneğin faturanın FOB düzenlenmiş olması halinde ana taşıma ve sigorta giderleri ayrıca ortaya çıkabilir.

CIF teslim şeklinde ise navlun ve sigorta satıcı tarafından karşılanmış olabilir.

Bu nedenle faturadaki teslim şeklinin yanı sıra taşıma ve sigorta belgelerinin de incelenmesi gerekebilir.

---

Gümrük Kıymeti ile GTİP Arasındaki Fark

GTİP ve gümrük kıymeti birbirinden farklı kavramlardır.

GTİP:
Eşyanın gümrük tarife cetvelindeki sınıflandırmasını ifade eder.

Gümrük kıymeti:
Eşyanın gümrük vergilerinin hesaplanmasında esas alınan kıymeti ifade eder.

Basit şekilde:

GTİP = Eşya hangi tarife pozisyonunda?

Gümrük kıymeti = Vergi hesabında hangi kıymet esas alınacak?

İthalat işleminin doğru şekilde sonuçlandırılabilmesi için her iki unsurun da doğru değerlendirilmesi gerekir.

---

İlişkili Firmalar Arasındaki İthalatlarda Gümrük Kıymeti

Alıcı ve satıcının birbirleriyle ilişkili olduğu işlemlerde gümrük kıymetinin değerlendirilmesi ayrıca önem kazanabilir.

Örneğin;

• Aynı grubun şirketleri,
• Ana şirket ve bağlı şirket,
• Ortaklık ilişkisi bulunan firmalar

arasındaki ithalatlarda satış bedelinin gümrük kıymeti olarak kabul edilip edilemeyeceği ilgili mevzuat kapsamında değerlendirilmelidir.

Bu tür işlemlerde transfer fiyatlandırması ile gümrük kıymeti konularının da birbirinden farklı mevzuat çerçevelerinde değerlendirilmesi gerekebilir.

---

Gümrük Kıymeti Kontrolünde Hangi Belgeler Önemlidir?

İşlemin niteliğine göre aşağıdaki belgeler gümrük kıymetinin değerlendirilmesinde önem taşıyabilir:

• Ticari fatura,
• Satış sözleşmesi,
• Proforma fatura,
• Taşıma belgesi,
• Navlun faturası,
• Sigorta poliçesi veya sigorta belgesi,
• Ödeme belgeleri,
• Sipariş belgeleri,
• Komisyon anlaşmaları,
• Royalti/lisans sözleşmeleri,
• İlgili diğer ticari belgeler.

Gümrük idaresince kıymet konusunda tereddüt oluşması halinde ilave bilgi ve belge talep edilebileceği unutulmamalıdır.

---

⚠️ Düşük Fatura Bedeli Kullanmak Gümrük Vergisini Düşürür mü?

İthalat işlemlerinde gerçek satış bedelini yansıtmayan bir fatura düzenlenmesi veya gümrük kıymetinin gerçeğe aykırı şekilde düşük gösterilmesi ciddi riskler doğurabilir.

Gümrük idaresinin beyan edilen kıymete ilişkin tereddüt yaşaması halinde mevzuat kapsamında araştırma ve kontrol süreçleri uygulanabilir.

Bu nedenle;

“Faturayı düşük keselim, daha az vergi ödeyelim.”

şeklindeki bir yaklaşımın hukuki ve mali açıdan ciddi riskleri bulunabilir.

İthalat işlemlerinde ticari belgelerin gerçek ticari işlemi doğru şekilde yansıtması önemlidir.

---

🔎 SİZİ NASIL ETKİLER?

İthalat siparişinizi vermeden önce yalnızca ürünün alış fiyatına bakmak yeterli değildir.

Gerçek ithalat maliyetini değerlendirebilmek için;

Mal Bedeli + Taşıma + Sigorta + Gümrük Vergileri + Diğer Mali Yükümlülükler + İthalatla İlgili Diğer Giderler

birlikte değerlendirilmelidir.

Özellikle yüksek tutarlı veya düzenli ithalat yapan firmaların, sipariş ve satış sözleşmesi aşamasında gümrük kıymeti açısından gerekli kontrolleri yapması maliyetlerin daha doğru öngörülmesine yardımcı olur.

---

Gümrük Kıymetinin Belirlenmesinde Kullanılan Diğer Yöntemler

Satış bedeli yönteminin uygulanamadığı durumlarda, ilgili mevzuatta öngörülen diğer kıymet belirleme yöntemleri gündeme gelebilir.

Bunlar genel olarak;

1. İthal Eşyanın Satış Bedeli Yöntemi
2. Aynı Eşyanın Satış Bedeli Yöntemi
3. Benzer Eşyanın Satış Bedeli Yöntemi
4. İndirgeme Yöntemi
5. Hesaplanmış Kıymet Yöntemi
6. Son Yöntem

şeklinde sıralanmaktadır.

Bu yöntemlerin uygulanmasında mevzuatta belirtilen sıra ve şartlara uyulması gerekir.

---

Sık Sorulan Sorular

Gümrük kıymeti nedir?

İthal edilen eşyanın gümrük vergilerinin hesaplanmasında esas alınan ve ilgili mevzuat hükümlerine göre belirlenen kıymettir.

Gümrük kıymeti fatura bedeli midir?

Her zaman değildir. Fatura bedeline, mevzuat kapsamında gümrük kıymetine dahil edilmesi gereken bazı unsurların eklenmesi gerekebilir.

Navlun gümrük kıymetine dahil edilir mi?

Eşyanın Türkiye’ye giriş yerine kadar olan taşıma giderlerinin niteliğine göre gümrük kıymetinde dikkate alınması gerekebilir.

Sigorta bedeli gümrük kıymetine dahil edilir mi?

Türkiye’ye giriş yerine kadar olan sigorta giderlerinin ilgili mevzuat kapsamında değerlendirilmesi gerekir.

CIF teslim şeklinde gümrük kıymeti nasıl değerlendirilir?

CIF teslim şeklinde mal bedeli, navlun ve sigorta satıcı tarafından karşılanmış olabilir. Ancak gümrük kıymeti bakımından hangi unsurların dikkate alınacağı işlem belgeleri ve mevzuat kapsamında değerlendirilmelidir.

Gümrük kıymeti neden önemlidir?

Gümrük kıymeti, ithalat sırasında hesaplanan gümrük vergileri ve bazı diğer mali yükümlülüklerin belirlenmesinde önemli bir unsurdur.

---

Atlas Gümrük Müşavirliği A.Ş.’den Önemli Hatırlatma

İthalat işlemlerinde gümrük kıymetinin doğru belirlenmesi, yalnızca vergi hesabı açısından değil, işlemin mevzuata uygun şekilde yürütülmesi açısından da önemlidir.

Fatura bedeli, teslim şekli, navlun, sigorta, komisyon, royalti/lisans ödemeleri ve diğer giderlerin işlem özelinde değerlendirilmesi gerekebilir.

Atlas Gümrük Müşavirliği A.Ş., ithalat ve ihracat işlemlerinizde gümrük kıymeti, GTİP, dış ticaret mevzuatı ve gümrük işlemleri konusunda profesyonel destek sunmaktadır.

İthalat işleminizin gümrük maliyetlerini ve kıymet unsurlarını işlem öncesinde değerlendirmek için Atlas Gümrük Müşavirliği A.Ş. ile iletişime geçebilirsiniz.

---

Mevzuat ve Kaynak Notu

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Gümrük kıymetinin tespitinde işlem tarihinde yürürlükte bulunan gümrük mevzuatı esas alınmalıdır.

Somut işlemlerde eşyanın niteliği, satış koşulları, teslim şekli, taraflar arasındaki ilişki, taşıma ve sigorta giderleri ile diğer ilgili belgeler birlikte değerlendirilmelidir.